Ulak Filmi 4 kutsal kitap, Şamanizm, Tasavvuf gibi dinsel ögeleri içinde barından ve aslında temelini bu ögelere dayandıran bir filmdir.  Film de masal dört farklı şekilde tamamlanır;

1.       Davut’un dinlediği

2.       Ferhat’ ın düşlediği

3.       Hekimin hakikati

4.       Saffet’in anlattığı

 Bu dört unsur aslında dinlerin hepsinin aynı amaca hizmet etmek için ortaya çıktığı ancak herkes tarafından farklı algılanıp farklı yorumladığını belirtir.

    Filmin başlangıcı düzeni bozulmuş, yapılan her türlü ahlaksızlığın kabul gördüğü bir köye bir seyyahın gelip Ulak İbrahim’ in hikayesini anlatmasıyla başlar.  Köyde her türlü ahlaksızlık vardır ancak bir Emine Ömer’ den önce bir başkasıyla görüştüğü için namussuz olarak ilan edilir ve kavuşmalarına izin verilmez.

   Yapılan zulme, ahlaksızlıklara kimse sesini çıkarmamaktadır bir tek Meryem dışında ve Meryem köylü tarafından “deli” ilan edilir. Meryem karakterinin bekar olması, köyde ki namuslu insanlardan biri olması ve bakire olması ve köylüler tarafından dışlanması Hz. Meryem’in temsili olarak yorumlanabilmektedir.

  Film reel zaman ve masal zamanı olmak üzere iki ayrı zaman dilimi içerisinde geçmektedir. Gerçek zamanda Ulak Zekeriya’ ya Mesih sıfatı yüklenirken, masal zamanında bu görevi Zekeriya’ nın hayalinde yarattığı Ulak İbrahim yapmaktadır. Ama filmde gerçek Mesih olarak Zekeriya’ nın oğlu Mehmet tasvir edilmektedir. Çünkü Mehmet beyaz bir ışık görür ve bir kitap yazmaya başlar. Yazdığı kitap okuyanlara cesaret verir dürüstlüğü öğretir, tüm kutsal kitaplarda olduğu gibi. Mehmet’in kitabı çoğaltma şekline bakıldığı zaman “İncil’in” çoğaltılmasıyla benzer bir şekilde çoğaltıldığı görülür.  Ancak kitabı çoğaltması görevlendirilen altı kişiden biri ihanet eder ve yazmayı yarım bırakarak Mehmet’i herkese anlatarak ölmesine sebebiyet verir.  Bu olayda Hz. İsa’nın 12 havarilerinden birinin ihanet etmesi ve İsa’ nın çarmıha gerilmesi olayı bağdaştırılabilir.

 Dinsel ögelerden bir diğeri ise; Ulak İbrahim kötülere her şeyi bildiğini ve anlatacağını söyledikten sonra kötü adamlar gece evi basarlar ve İbrahim’ i öldürmek isterler anca İbrahim evde yoktur. Bu sahnenin gönderme yaptığı olay Hz Muhammed’in yaşadığı bir hadisedir. Hz. Muhammed karşıtı bir takım insan Hz. Muhammed’i öldürmek için evine giderler ancak böyle bir şeyin olacağını daha önceden hisseden Hz. Muhammed, Hz. Ali ile yer değiştirir. Hz Ali Hz. Muhammed’in yatağında yatar, Hz. Muhammed evden gider, eve gelen- lerin Hz. Ali’ yi görmeleri ve istediklerine ulaşamamalarıyla bu hadise son bulur.

   Zekeriya masalı sadece çocuklara anlatmaktadır. Bunun birden fazla sebebi vardır. İlk olarak masallara çocukların inanması ve yabancı birine en kolay güvenenin yine çocuklar olması gösterilebir. Diğer bir sebebi ise Zekeriya’ ya Mesih görevinin addedilmesi ve İncil’ de geçen Hz. İsa’nın “ yerin ve göğün kurtarıcıları çocuklardır” sözünün bulunmasıdır ki filmin sonunda kıyamın olduğu köyden sadece iyiler ve çocukların kurtulması bunu kanıtlar niteliktedir. Aynı zamanda çocuklar Ulak’ı bir kurtarıcı olarak görmektedir.  Bunu Ferhat babasından dayak yedikten sonra “ emmi ulaka söyle gelsin yetti artık” repliği ve filmin sonunda Melek’ in “ en sonunda ulak geldi, doğruymuş” sözleriyle görmekteyiz.

    Filmde çocuklara toplumsal roller yüklenmiştir. Kız çocukları evde annelerine yardım etmekte, erkek çocukları ise dışarı işlerini yapmaktadır.  Aynı zamanda ataerkil bir toplum gösterilmekte babanın sözü yerine getirilmektedir. Örneğin Ömer babası istemediği için Emine ile evlenemez, Ferhat ise babası tarafından hiçbir sebep yokken şiddete maruz kalabilmektedir.

    Şamanizm etkisinin de görüldüğü filmde, masalda anlatılan kötü karakterin ölümünden sonra bir müzik eşliğinde insanlar kutlama yapmaktadır. Ancak kullanılan müzik aletleri ve kutlama şekli eski bir Türk inanışı olan Şamanizm’ in dinsel törenlerine benzemektedir ki kutlamalarından sonunda ölen beş Havari’ nin ruhları belirir ve kötü olan köy halkının yaptıklarını yüzlerine vurur.  

   Kötü adamın ölümden sonra yapılan dinsel törende, din adamının duruşu Tasavvuf inancında olan bir duruş tekniğidir ve “ Haktan aldım halka veririz, hiç kimseyi kendimize mal etmeyiz” anlamına gelir. Aynı törende “ yeri ve göğü yaradan kalbimde ve aklımdasın” diyerek cenaze kaldırılır.

    Masalda kötü karakteri babası yerine koyan Ferhat cenazeden sonra babasının mezarı üzerine tuvaletini yaparak ondan hırsını alır.

   Filmde Yunus Emre ve Pir Sultan Abdal’ ın sözlerine de yer verilmiştir. Ulak İbrahim kötülere yaptıklarını haykırırken ilk söylediği söz “ bir ben var benden içeri, yaptıklarınızı biliyorum” olmuştur. Havariler köye gidip Mehmet’ in kitabını anlatırken söyledikleri söz ise Pir Sultan Abdal’ ın “ gelin canlar bir olalım” sözüdür.

   Filmin sonunda bir kıyam gerçekleşir. Kıyam İslam Dini’nde ölümden sonra dirilme anlamına gelmektedir. Filmde gelişen kıyam ise kötülerin cüzama yakalanarak etlerinden et koparak cezalandırılırken, iyiler köyden ayrılarak kendilerine yeni yer bulur. Meryem Ömer’ e köyden ayrılmaları gerektiğini söyler ve Ömer insanları ikna etmek için “ Zekeriya’ yı gördüm Ferhat ile nurdan bir köprünün ucunda bizi bekliyor.” Diyerek Sırat köprüsüne gönderme yapmış ve iyileri cennete götürmüştür.